
Corelli i Lully na Parnasie
Sala Operowa nowego kampusu AMFN w Bydgoszczy
25 października 2025, g. 18:00
WYKONAWCY
Dariusz Brojek, Krzysztof Antkowiak, Nikoleta Giankaki – taniec, pantomima
Uczennice sekcji rytmiki PZSM im. A. Rubinsteina w Bydgoszczy – taniec, pantomima (opieka: Agnieszka Kucharska-Borkowska, Anna Świeca, Marcelina Schweda)
zespół Intemperata w składzie:
Sławomir Drózd, Olga Musiał Kurzawska – flet traverso
Michał Marcinkowski, Marcin Tarnawski – skrzypce barokowe
Matthias Bergmann – viola da gamba
Klaudyna Żołnierek, Maria Wilgos – teorba/gitara
Beniamin Lewi – fagot barokowy
Dorota Zimna – klawesyn
Dariusz Brojek – choreografia
PROGRAM
François Couperin (1668–1733):
Huitième Concert dans le goût Théatral (Ósmy Koncert w stylu teatralnym).
Ouverture – Air tendre – Air de Baccantes
Le Parnasse, ou L’apothéose de Corelli. Grande Sonade en trio
• Corelli au piéd du Parnasse prie les Muses de le recevoir parmi elles (Corelli u stóp Parnasu prosi Muzy o przyjęcie do ich grona),
• Corelli charmé de la bonne réception qu’on lui fait au Parnasse, en marque sa joye. Il continuë avec ceux qui l’accompagnent
(Corelli oczarowany gorącym przyjęciem jakie przygotowano mu na Parnasie, wyraża swoją radość. Kontynuuje swoją podróż z tymi, którzy mu towarzyszą)
• Corelli buvant à la Source d’ Hypocrêne, sa troupe continue (Corelli pije ze źródła Hypocrêne, jego trupa idzie dalej)
• Entouziasme de Corelli causé par les eaux d’Hypocrêne (Wody ze źródła Hypocrêne wywołują ożywienie Corellego)
• Corelli aprés son entouziasme s’endort; et sa troupe jouë le sommeil suivant (Zmęczony Corelli zasypia; jego trupa gra mu do snu)
• Les Muses reveillent Corelli, et le placent auprês d’Apollon (Muzy budzą Corellego i umieszczają go obok Apollona)
• Remerciment de Corelli (Podziękowanie Corellego)
Concert instrumental sous le titre d’Apothéose composé à la mémoire immortelle de l’incomparable Monsieur de Lully
(Koncert instrumentalny pod tytułem Apoteoza skomponowana dla uczczenia wiecznej pamięci niezrównanego Monsieur de Lully)
• Lulliy aux Champs Élisés: concertant avec les ombres liriques (Lully na na Polach Elizejskich: koncertuje z muzycznymi cieniami)
• Air pour les mêmes (Aria dla nich)
• Vol de Mercure aux Champs Élisés, pour avertir qu’Apollon y va descendre (Przybycie Merkurego na Pola Elizejskie z zapowiedzią zstąpienia Apollona)
• Descendre d’Apollon: qui vient offrir son violon à Lulli; et sa place au Parnasse
(Zstąpienie Apollona, który przybywa ofiarować Lully’emu swoje skrzypce oraz miejsce na Parnasie)
• Rumeur souteraine: causée par les autres-contemporains de Lulli (Hałasy z podziemia: spowodowane przez współczesnych Lully’emu)
• Plaintes des mêmes (Ich lamenty)
• Enlévement de Lulli au Parnasse (Wyniesienie Lully’ego na Parnas)
• Accüeil entre-doux, et-agard, fait à Lulli par Corelli; et par les Muses italiénes
(Powitanie – na wpół miłe, na wpół wrogie – Lully’ego przez Corellego i przez Muzy włoskie)
• Remerciment de Lulli: à Apollon (Podziękowanie Lully’ego dla Apollona)
ESSAI en forme d’Ouverture (ESEJ w formie Uwertury)
• Apollon, persuade Lulli, et Corelli, que la réünion des goûts françois et italien doit faire la perfection de la musique (Lulli et les Muses françoises, Corelli et les Muses italiénes)
(Apollo przekonuje Lully’ego i Corellego, że zjednoczenie stylów francuskiego i włoskiego musi uczynić muzykę doskonałą [Lully i Muzy francuskie; Corelli i Muzy włoskie])
• Lulli joüant le sujet; et Corelli l’acompagnant (Lully gra melodię, a Corelli mu akompaniuje)
• Corelli joüant le sujet à son tour, que Lulli acompagne (Corelli z kolei gra temat, a Lully akompaniuje)
La Paix du Parnasse, faite aux Conditions, sur la remontrance des Muses françoises, que lorsqu’on y parleroit leur langue, on diroit dorénavant Sonade, Cantade;
Ainsi qu’on prononce, Ballade, Sérénade; &c.
(Pokój na Parnasie, przyjęty pod warunkiem postawionym przez Muzy francuskie, że jeśli będzie mówić się
w ich języku, to w przyszłości powie się Sonade, Cantade; skoro wymawia się Ballade, Sérénade)
• Sonade en trio (Lulli et les Muses françoises, Corelli et les Muses italiénes)
(Sonade en trio [Lully i Muzy francuskie; Corelli i Muzy włoskie])
• Saillie (Występ)
O PROGRAMIE
Twórczość kameralna François Couperina, wciąż pozostająca w cieniu jego kompozycji klawesynowych, jest zachwycającym przykładem przejmującej, zmysłowej i dopracowanej w każdym szczególe muzyki kameralnej. Do najbardziej niezwykłych kompozycji należą dwie suity programowe – L’apothéose de Corelli i L’apothéose de Lully.
Termin „apoteoza”, czyli ukazanie w świetności i chwale jakiejś postaci lub wydarzenia, dość rzadko spotykany jest w muzyce, częściej wykorzystywany w dziełach literackich. Już samo zatytułowanie utworu L’apothéose świadczy o chęci przekazania podziwu, o swoistej czci dla danej osoby. Couperin otwarcie pisał w swoich tekstach o uwielbieniu dla Corellego („…utwory Corellego, które będę kochał tak długo jak żyję..”) i Lully’ego („… największego człowieka muzyki jakiego wydał ostatni wieki..”.), i dał temu wyraz właśnie w tych rozbudowanych, narracyjnych utworach.
Poetycka, baśniowa treść utworów w pełni uzasadnia podniosły tytuł. Parnas, na który w prezentowanej historii trafia najpierw Corelli, a potem Lully, to masyw górski (śr. Grecja) o dwóch szczytach, z których jeden był przez starożytnych Greków poświęcony Apollinowi oraz muzom. Dzięki związkowi z muzami Parnas uważano za siedzibę poezji i muzyki. Można wnioskować, iż w ten sposób – poprzez umieszczenie wielbionych kompozytorów na Parnasie, obok Apollina – boga piękna, muzyki, prawdy, porządku, patrona sztuki i poezji – stawia ich Couperin niejako na równi z samym bóstwem; sugeruje, że piękno ich muzyki charakteryzuje boska wręcz doskonałość i powstawać musiała pod wpływem boskiego natchnienia.
Zestawienie w niniejszym programie dwóch Apoteoz jest podyktowane nie tylko ciągłością narracji pomiędzy utworami. Te dwa dzieła, poświęcone dwóm wybitnym kompozytorom – włoskiemu, i francuskiemu, oddaje ideę fuzji stylów, którą wyznawał Couperin, i którą najzwięźlej obrazują słowa couperina z drugiej części L’apotheose de Lully: „zjednoczenie stylów francuskiego i włoskiego musi uczynić muzykę doskonałą”.
Wydaje się, iż Couperin, z jednej strony na wskroś „francuski” stylistycznie, z drugiej „włoski” w swojej narracyjnej pomysłowości, stworzył właśnie to, do czego dążył – muzykę doskonalą, doskonałą w swoim metaforycznym pięknie.
Dorota ZImna

INTEMPERATA
Trzon zespołu stanowią absolwenci Akademii Muzycznej im. F. Nowowiejskiego w Bydgoszczy, współzałożyciele stowarzyszenia Akademia Muzyki Dawnej zrzeszającego muzyków działających na gruncie historycznych praktyk wykonawczych, kilkoro jest także wykładowcami w Katedrze Klawesynu, Organów i Muzyki Dawnej bydgoskiej uczelni. W skład zespołu wchodzi ponadto wielu instrumentalistów grających wymiennie w zależności od aktualnie przygotowywanego repertuaru. Poszczególni muzycy są związani z wieloma instytucjami kulturalnymi w całej Polsce, prowadząc bogatą działalność artystyczną i pedagogiczną. Zróżnicowany repertuar zespołu obejmuje zarówno znane dzieła muzyki barokowej, jak i te rzadko wykonywane, które podczas koncertów przyjmowane są z wielkim entuzjazmem. Szczególne miejsce w repertuarze zespołu zajmuje muzyka polska. Efektem tych zainteresowań jest m.in. płyta Gościniec/Alta Via, wydana w 2018 r., na której zespół zarejestrował utwory A. Jarzębskiego, M. Mielczewskiego i S.S. Szarzyńskiego. Zespół ma w swoim repertuarze różnorodne, niebanalne propozycje koncertowe, np. „Il Ciel e la Terra” z madrygałami C. Monteverdiego czy „Ogrody Wersalu” – oparty na XVII i XVIII wiecznej muzyce francuskiej fabularyzowany spektakl wokalno-instrumentalny z elementami barokowego tańca. Zespół występował na wielu prestiżowych festiwalach, m.in. Bydgoski Festiwal Muzyczny (Filharmonia Pomorska), Vivat Curlandia! (Bauska, Łotwa), Na Gotyckim Szlaku, Bydgoska Scena Barokowa, Rhein Neckar Barock (Niemcy), Dolnosląski Festiwal Muzyczny, Festiwal Telemannowski.

Dariusz Brojek
Absolwent Państwowej Szkoły Baletowej w Gdańsku. Doświadczenie w zakresie tańca klasycznego zdobywał w zespołach Opery Bałtyckiej oraz Dolnośląskiej. Umiejętności w zakresie techniki tańca dawnego doskonalił pod kierunkiem Romany Agnel, a także podczas wielu warsztatów prowadzonych przez mistrzów tańca renesansowego i barokowego z Francji, Włoch, Hiszpanii.
Jako wieloletni tancerz wraz Baletem Cracovia Danza brał udział w licznych spektaklach i koncertach w kraju i poza granicami. Tańczył rolę solistyczną z zespołem „L’Eventail” prowadzonym przez Marie-Genevieve Masse. Jego zainteresowania obejmują również taniec jazzowy, którego jest dyplomowanym instruktorem. Istotne miejsce w repertuarze Cracovia Danza, zajmują polskie tańce narodowe, które doskonalił pod kierunkiem Leszka Rembowskiego.
Jako choreograf współpracuje z wieloma zespołami i teatrami w Polsce i za granicą. Asystował przy spektaklach operowo-baletowych w Warszawskiej Operze Kameralnej w reżyserii i choreografii Romany Agnel. Jest współautorem choreografii do spektakli i programów baletu Cracovia Danza. Dla zespołu zrealizował między innymi takie spektakle jak: Śpiąca Królewna, Pan Twardowski. Ale Bajka! (wraz z Aliną Towarnicką) oraz Kopciuszek. Jest także twórcą choreografii i opracowania ruchu scenicznego do wielu przedstawień teatralnych (Teatr im. Ludwika Solskiego w Tarnowie, Teatr Polski w Bielsku-Białej oraz Teatr im. Wandy Siemaszkowej w Rzeszowie) Współpracował z londyńskim Teatrem Syrena, a od 2023 roku z grupą Teatr POSK Dzieciom tworząc choreografie do spektakli teatralnych dedykowanych właśnie najmłodszym widzom. Ważnym elementem działalności jest edukacja nowych pokoleń tancerzy. Prowadzi liczne zajęcia dla dzieci i młodzieży z zakresu tańca dawnego oraz polskich tańców narodowych. W 2016 roku otrzymał brązową odznakę Gloria Artis, a w 2019 roku brązowy Krzyż Zasługi.

Krzysztof Antkowiak
W latach 1993-1999 mim Wrocławskiego Teatru Pantomimy im. Henryka Tomaszewskiego (spektakle: Cardenio & Celinda; Kaprys); współzałożyciel Teatru S.T.R. Walium przy Wrocławskim Teatrze Pantomimy w latach 1999-2001 (m.in. z Alkiem Sobiszewskim, Zbigniewem Szymczykiem, Maćkiem Prusakiem; Czarna Babka; Parada atrakcji, czyli umarli się nie myją). Współpracował z gnieźnieńskim Teatrem im. A. Fredry (Sen nocy letniej; Czarodziejska kobza), Teatrem K-2 (Ballady Morderców z Kingą Preis i Mariuszem Drężkiem) i Teatrem Współczesnym we Wrocławiu (Pietruszka), Operą Dolnośląską (Carmina Burana), Operą Lipską (Dienstag aus Licht Karlheinza Stockhausena), Operą Bytomską (Carmina Burana), Operą Krakowską (Cesarz Atlantydy) a także Teatrem Stu (Szczęśliwe dni, Błękitne krewetki w reż. Krzysztofa Jasińskiego).
Występował na deskach Warszawskiej Opery Kameralnej, Teatru Wielkiego w Warszawie, Teatru Ludowego i Teatru Groteska w Krakowie (m.in. rola Jezusa w misterium Dialog o męce i zmartwychwstaniu Pańskim w reż. A. Weltschka). Pracował z wieloma twórcami, takimi jak: Henryk Tomaszewski, Jerzy Bielunas, Romana Agnel, Robert Skolmowski, Włodzimierz Nurkowski, Jarosław Staniek, Henryk Konwiński, Beata Redo-Dobber. Od 1999 roku jest pracownikiem Fundacji Ardente Sole, a od roku 2006 pracuje jako tancerz i aktor Baletu Cracovia Danza. Umiejętności w zakresie tańca dawnego doskonalił pod okiem takich specjalistów jak: Romana Agnel, Marie-Claire Bär Le Corre, Françoise Deniau, Marie-Genevieve Masse, Irene Ginger, Barbara Sparti czy Leszek Rembowski. Jako tancerz Baletu Cracovia Danza stworzył role m.in. Stańczyka, Władysława Jagiełły, Lodovico Sforzy Don Kichota czy Pana Twardowskiego. Jest artystą charakterystycznym, budującym swoje rolę na bazie tańca i ruchu pantomimicznego. Prowadzi cykliczne zajęcia i warsztaty edukacyjne w zakresie pantomimy. Wieloletni wykładowca sztuki pantomimy na Festiwalu Tańców Dworskich Cracovia Danza oraz szkoły Drama Studio w Krakowie. Współpracuje również z Teatrem Sztuk w Oleśnicy.
W 2016 roku został uhonorowany odznaką Honoris Gratia za całokształt twórczości, przez Prezydenta Miasta Krakowa Jacka Majchrowskiego, a w 2019 roku Brązowym Krzyżem Zasługi przyznanym przez Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej Andrzeja Dudę.

Nikoleta Giankaki
Tancerka, choreografka i pedagog tańca pochodząca z Grecji. Absolwentka Uniwersytetu Arystotelesa w Salonikach oraz Wyższej Zawodowej Szkoły Tańca „Andromachi Kafantari”. W latach 2016–2024 była solistką Baletu Cracovia Danza, specjalizując się w repertuarze historycznym (renesans, barok, średniowiecze) oraz tańcach narodowych i charakterystycznych. Kreowała główne role w spektaklach barokowych, m.in. „Armida” oraz „Les Boreades”, a także w demi-klasycznych „Kopciuszek”.
Jako asystent choreografa współpracowała, przy realizacji „Water Music” (2024) chor. Pierre-François Dolle oraz „Kopciuszek” (2023) chor. Dariusz Brojek. Od 2017 roku prowadzi warsztaty taneczne w Polsce i za granicą, łącząc praktykę sceniczną z działalnością pedagogiczną.
